اهمیت نظر طباطبایی، به عنوان یکی از منتقدین اصلی و رادیکال طرح «سکولاریزاسیون» در ایران، در آن جا ست که او سعی دارد از دریچه ی تاریخ، فلسفه سیاسی و الهیات...غربی وارد میدان شود. میدان مخالفت با تقلید و دنباله روی از غرب، از جمله در مورد کاربرد مقوله ی سکولاریزاسیون در ایران(٢٤). او، در مصاحبه ای با تارنمای جامعه شناسی ایران(٢٥)، امتناع خود را، یکبار دیگر، با تلخیص سکولاریزاسیون غربی، تجدید می کند. این مخالفت خود را، طباطبایی، پیش از این، در کتاب دیباچه ای بر نظریه ی انحطاط ایران، طرح کرده بود و در آن جا، سکولاریزاسیون برای ایران را موضوعی منتفی (سالبه ی به انتفأ موضوع) خوانده بود.

١- زمان های سکولاریزاسیون

بحثِ مخالفان سکولاریزاسیون (و به طریق اولی لائیسیته) در ایران، همانطور که اشاره کردیم، دارای ایرادی اساسی است که بیش از هر چیز از نگرش یکسویه آن ها به پدیدارهای چندگانه و بغرنج اجتماعی و سیاسی ناشی می گردد. در راستای چنین نگرشی، آن ها نمی توانند سکولاریزاسیون را در زمان های(moments) مختلفش، یعنی در چندگانگی اش، مورد توجه قرار دهند و تنها به یکی از زمان های آن که همانا زمان دینی، کلیسایی و مسیحی باشد - هر چند که، در فرایند سکولاریزاسیون، بنیادین نیز به حساب آید- بسنده می کنند.

٢- زمینه های سکولاریزاسیون

این زمینه ها را، با وام گرفتن از ژان کلود مونو(٦٢)، در پنج عنوان اصلی نشان می دهیم:

1. سکولاریزاسیون دانش.
2. سکولاریزاسیون قدرت سیاسی.
3. رواداری و آزادی وجدان.
4. چندگرایی دینی و فردیت یافتن ایمان.
5. خودمختاری حوزه های اجتماعی.

- سکولاریزاسیون دانش

سکولاریزاسیون دانش به معنای استقلال و خود مختاری دانش و روش های آن نسبت به الهیات است.

من این مواضع را در خطوط کلی، تحت دو عنوان طرح می کنم:

١ – فرایند خودمختاری «سیاست» و «امر عمومی» نسبت به دین.

٢ – پرسش لائیسیته و/یا سکولاریزاسیون: کدام طرح سیاسی برای ایران؟

١- فرایند خودمختاری «سیاست» و «امر عمومی» نسبت به دین.

هلند 

فایل پی دی اف