مرد: برگردیم به صحبت شما درباره ی خلاصی از کاپیتالیسم. دوست دارم بدانم آیا شما طرحی عملی هم به این منظور دارید؟

چامسکی: من؟

مرد: به تعبیر دیگر، شما چه پیشنهادی برای کسانی دارید که در موقعیتی هستند که چنین ایده ای را طرح کنند و به اجرا بگذارند؟

از زماني كه جايزه ی صلحِ نوبلِ سالِ ۲۰۰۳ ميلادي به شيرين عبادي اختصاص يافت و او در اظهارِ نظري به اين مناسبت، اسلام را با حقوقِ بشر سازگار دانست، بحث در اين باره بالا گرفته است. هدفِ نوشته ي زير زدودنِ برخي ابهامها در بررسيِ گفتمان هاي مربوط به اين موضوع است. در اين نوشته، كه موضوع اصليِ آن روشِ تحليلِ گزاره ها با نظر به گفتمانِ بسترسازِ آنهاست، گزاره ي سازگاريِ دين و حقوقِ بشر در سطحِ گفتمانهاي نظري، همگاني و ايدئولوژيك–استراتژيك بررسيده شده و برنموده مي شود كه برخوردِ متناسب با هر گزاره اي تابعِ تشخيصِ گفتماني است كه بسترِ آن را تشكيل مي دهد.

در ایران اس−ام−اسی حاوی این عبارت، تلفن به تلفن می‌چرخد: «ماشینی که داره داخل دره میره راننده‏اش رو عوض نمی‏کنند. ستاد انتخاباتی دکتر محمود احمدی‏نژاد.» اتفاقاً برعکس، در سراشیبی‌ها بیشتر به فکرِ عوض کردنِ «راننده» می‌افتند. در نمونه‌ی انقلاب ایران شاهد تعویض‌های پیاپی بودیم.

اما مگر سیستم دارد به ته دره سقوط می‌کند؟ چنین چیزی به نظر نمی‌رسد. پس در ایران چه می‌گذرد؟

همدستی و دوپهلویی

لنین، فرمول نبوغ‌آسایی برای تشخیص برآمد انقلابی دارد:

آیا در ایران کودتا شده است؟
اگر نه، پس ماجرا چیست؟
یک چهره‌ی کلیدی ماجرا احمدی‌نژاد است. او چه پدیده‌ای است؟
و پرسش دیگر اینکه: سیر رویدادها چه منطقی دارد؟

چه اتفاقی افتاده است؟

می‌گویند «کودتا» شده است؛ ولی مگر کودتا حادثه‌ای خارق عادت در عرصه‌ی قدرت نیست؟ آیا چیزی رخ داده که خلاف نظم عادی امور باشد؟

بنا به خبر هایی که از داخل ایران می رسند، بخشی از جوانان و دانشجویان کشور ما، هر چند محدود، در جُست و جوی راهی برای پایان بخشیدن به نظام جمهوری اسلامی، روی به ایده های چپ انقلابی و سوسیالیستی آورده و می آورند. این امر البته برای همه ی ما که امر استقرار آزادی، دموکراسی و جمهوریت لائیک را پیش شرط مقدماتی و اساسی و زمینه ساز هر گونه تحول سیاسی و اجتماعی پسا- سرمایه دارانه در ایران قرار می دهیم، جای بسی خوشنودی و امیدواری است.